Maak een afspraak
Print this page

PFAS-vervuiling brandweerkazerne

Het schepencollege van Herk-de-Stad heeft beslist een versneld onderzoek te bestellen naar de aanwezigheid van PFAS op de site van de brandweerkazerne van Herk-de-Stad. De Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) heeft op de site eind 2021 een verkennend bodemonderzoek laten uitvoeren naar de aanwezigheid van PFAS. Na dit onderzoek volgt een grondiger onderzoek. Daarvan zijn de resultaten pas in september 2023 bekend. Met een versneld grondiger onderzoek wil het stadsbestuur nu sneller zicht krijgen op de situatie.

Analyses van bodem

In juni 2021 besliste de Vlaamse Regering om alle locaties in kaart te brengen met een verhoogd risico op PFAS-verontreiniging. In het kader van deze inventarisatie werd een specifiek op PFAS gericht verkennend bodemonderzoek uitgevoerd op de site van de brandweerkazerne van Herk-de-Stad.  
De meetresultaten tonen aan dat er een duidelijke aanwijzing is op een ernstige verontreiniging met PFAS in de bodem. Daarom is er verder bodemonderzoek nodig. 

Jan Verheyen, woordvoerder van de OVAM: “In dat onderzoek wordt de verontreiniging verder in kaart gebracht en wordt er nagegaan of er van die verontreiniging een risico uitgaat voor mens en milieu. De OVAM stelt de saneringsplichtige op de hoogte van zijn plicht tot de uitvoering van verdere bodemonderzoeken. Als er geen saneringsplichtige is, dan voert de OVAM het onderzoek zelf uit.” 

Die resultaten zouden pas in september 2023 bekend zijn. Het Herkse stadsbestuur wil hier niet op wachten en heeft beslist zelf een grondiger versneld onderzoek te bestellen. Die resultaten moeten binnen enkele maanden bekend zijn.

Blootstelling vermijden

Door de verhoogde PFAS-waarden op deze site, is er voor de omwonenden een risico op herhaaldelijke blootstelling. Het Agentschap Zorg en Gezondheid geeft daarom uit voorzorg adviezen om blootstelling zoveel mogelijk te beperken.  

Joris Moonens, woordvoerder van Zorg en Gezondheid: “Als je wordt blootgesteld aan PFAS, heeft dat niet onmiddellijk gevolgen voor je gezondheid. Maar als je er langdurig aan wordt blootgesteld, kan dat op termijn wel gevolgen hebben. Het zijn stoffen die we niet kwijt geraken uit het lichaam en die zich dus opstapelen. Daarom raden we aan om deze adviezen goed op te volgen”. 

Het wetenschappelijk onderzoek naar PFAS en de mogelijke impact op de gezondheid is nog volop in evolutie. Op basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten en meetresultaten kan het Agentschap de maatregelen aanpassen.

Het stadsbestuur is op de hoogte van de resultaten van dit verkennend bodemonderzoek en kan het volledige rapport inkijken. De mensen die wonen in een gebied van 500 meter rond de kazerne, ontvingen een brief in de bus met meer uitleg en de te nemen maatregelen zoals onder meer geen water drinken uit grondwaterputten of geen grondwatergebruiken voor de moestuin.

Het gaat om (een deel van) de inwoners van volgende straten:

  • Blijkbaan
  • Doelstraat
  • Driespoortweg
  • Guldensporenlaan
  • Hasseltsesteenweg
  • Hasseltsestraat
  • Henri Knutsplein
  • Herkenrodestraat
  • Hofstraat
  • Hondsblokstraat
  • Industrieweg
  • Kiezelweg
  • Lazerijstraat
  • Markt
  • Molenstraat
  • Ridderstraat
  • Silverijserstraat
  • Sint-Maartenstraat
  • Steenweg
  • Stevoortweg
  • Veearts Strauvenlaan
  • Vezerlaan
  • Wendelenplein.
     

No regret-maatregelen om blootstelling aan PFAS te vermijden

Op advies van Zorg en Gezondheid worden volgende maatregelen aanbevolen:

In een zone van 100 meter rond de brandweerkazerne te rekenen vanaf de perceelsgrens:

  • Voor ouderen, kinderen tot 12 jaar, immuunverzwakte personen en vrouwen die zwanger willen worden, zwanger zijn of borstvoeding geven:
    • Eet geen zelf-geteelde groenten en zelf-geteeld fruit.
    • Eet geen eieren van eigen kippen.
    • Eet geen zelf-geteeld kleinvee, zoals kippen en konijnen.
       
  • Algemene bevolking:
    • Eet u zelf-geteelde groenten of fruit? Wissel dan af met producten uit de handel en eet elke dag gevarieerd.
    • Was uw fruit en groenten goed met water voor u ze eet.
    • Eet maximaal 1 ei per week van eigen kippen.
    • Gebruik uw compost niet als meststof voor uw tuin.
    • Vermijd dat braakliggende of losse grond verstuift of verwaait.
       
  • Goede hygiëne toepassen:
    • Was uw handen regelmatig, zeker voor de maaltijd.
    • Maak uw huis binnen schoon met water.
    • Afhankelijk van het gebruik en de weersomstandigheden: Maak verharde delen buiten, zoals uw oprit en terras, schoon met water.

Op de site en in een zone van 500m rond de site

  • Drink geen grondwater uit grondwaterputten en gebruik grondwater ook niet om thee, koffie of ijsblokjes te maken of om ermee te koken.
  • Gebruik het grondwater niet om uw moestuin te bevochtigen of zwembad(jes) te vullen.
  • Gebruik het grondwater enkel voor andere dingen zoals uw auto wassen, toilet doorspoelen, oprit afspuiten, en planten water geven.

Algemene aanbevelingen voor alle omwonenden van mogelijk PFAS-verontreinigde zones

  • Gezonde voeding is voor iedereen belangrijk. Volg de aanbevelingen in de voedingsdriehoek en eet gevarieerd, van verschillende bronnen.
  • Voor alle aansluitbare putwatergebruikers: sluit u aan op het openbaar waterleidingnet

Meer informatie over PFAS en dit onderzoek

Wat zijn PFAS?

Poly- en perfluoralkylstoffen, afgekort PFAS, is een verzamelnaam voor een grote groep van om en bij de 6000 organische verbindingen. PFAS zijn chemische stoffen die van nature niet in het milieu voorkomen, maar die door de mens zijn gemaakt. Ze zijn niet of nauwelijks biologisch afbreekbaar.


PFAS hebben water-, vuil- en vetafstotende eigenschappen. Daarom worden ze in veel industriële toepassingen en consumentenproducten gebruikt, zoals brandblusschuim, antiaanbaklagen in kookgerei, waterafstotend textiel, bepaalde behandelde papiersoorten en sommige cosmetica en huishoudproducten.

Welke effecten kunnen PFAS hebben op de gezondheid?

PFAS komen in het lichaam terecht via voeding en het inslikken van stof, en in mindere mate door ze in te ademen of via de huid. Doordat ze maar traag afbreken, kunnen ze zich bij herhaaldelijke inname opstapelen in het lichaam.

Van sommige PFAS (zoals PFOS en PFOA) is bekend dat ze schadelijke effecten kunnen hebben op de gezondheid van mensen. Die effecten doen zich niet onmiddellijk voor, maar ze kunnen op langere termijn optreden door de langdurige blootstelling en opstapeling in het lichaam.
Volgens de huidige stand van het onderzoek zijn de voornaamste mogelijke schadelijke effecten bij de mens:

  • verstoring van het immuunsysteem
  • Kleine vermindering van het geboortegewicht
  • verhoogde cholesterolgehalten
  • verstoring van de leverwerking
  • daling van de schildklierhormonen

Er is geen behandeling mogelijk om PFAS uit het lichaam te verwijderen. Alleen door blootstelling zoveel mogelijk te beperken, zal de hoeveelheid PFAS in het lichaam langzaam afnemen.

Wat kunt u doen om de blootstelling aan PFAS te vermijden?

Het agentschap Zorg en Gezondheid van de Vlaamse overheid adviseert u, in overleg met de OVAM en het stadsbestuur, om de no regret-maatregelen in acht te nemen die u in de bijlage terugvindt. Dat zijn maatregelen die worden genomen uit voorzichtigheid, als er nog geen volledige wetenschappelijke kennis is over een bepaalde problematiek.
Ze kunnen veranderen in tijd, ruimte en inhoud naargelang er meer data en inzicht beschikbaar komen. In dit geval zijn het maatregelen die helpen om onze blootstelling aan PFAS te beperken en om opstapeling en belasting in ons lichaam te voorkomen.

Waarom dit bodemonderzoek in mijn regio?

In juni 2021 besliste de Vlaamse Regering om alle locaties in kaart te brengen met een verhoogd risico op PFAS-verontreiniging. Bij deze inventarisatie werd een specifiek op PFAS gericht verkennend bodemonderzoek uitgevoerd op de locatie(s) zoals vermeld in bijgevoegde brief. Er werden stalen genomen van de aarde. 

Wat heeft dit bodemonderzoek vastgesteld en wat wordt nog verder onderzocht?
De meetresultaten tonen aan dat er een duidelijke aanwijzing is op een ernstige verontreiniging met PFAS in de bodem en in het grondwater. Er moet dus verder onderzoek uitgevoerd worden naar PFAS in de bodem. In dat onderzoek wordt de verontreiniging verder in kaart gebracht en wordt er nagegaan of er van die verontreiniging een risico uitgaat voor mens en milieu.

De OVAM stelt de saneringsplichtige op de hoogte van zijn plicht tot de uitvoering van verder bodemonderzoek. Als er geen saneringsplichtige is, dan voert de OVAM het onderzoek zelf uit.

Het stadsbestuur is op de hoogte van de resultaten van dit verkennend bodemonderzoek en kan het volledige rapport inkijken.

In afwachting van verder bodemonderzoek neemt de saneringsplichtige de nodige voorzorgs- en veiligheidsmaatregelen, zoals bepaald in het Bodemdecreet, die door de bodemsaneringsdeskundige worden voorgesteld.

Tips om zelf blootstelling aan PFAS te verminderen

  • Voeding
    • Varieer voldoende in uw voeding, zowel in soort voedingsproducten als waarvan ze afkomst zijn.
    • Kies zoveel mogelijk voor plantaardige en verse, onbewerkte producten.
    • Spoel uw groeten en fruit altijd met lauwwarm water.
    • Gebruik keukengerei in roestvrij staal of gietijzer, of alternatieve (ikeramische of emaille) antikleefpannen.
    • Breng oude antikleefpannen/potten naar het recyclagepark wanneer ze bekrast of beschadigd zijn.
    • Gebruik in plaats van grondwater (putwater) leidingwater als drinkwater of voor het bereiden van maaltijden.
       
  • Hygiëne
    • Controleer labels van cosmetica en verzorgingsproducten en probeer de middelen met 'PFC', 'PFTE', 'FLUOR' en 'PERFLUOR(o)' te vermijden. Weetje: fluoride in tandpasta is geen PFAS en is nodig om tandglazuur te versterken.
    • Was regelmatig en goed uw handen, zeker voor het eten, na het buitenspelen en na het werken in de tuin.
    • Draag handschoenen tijdens het werken in de tuin en als u boenwas, smeermiddelen en dichtingsproducten gebruikt.
    • Indien u via uw beroep of hobby nauw in contact komt met chemische stoffen, spoel dan uw huid met water en kleed u om buiten de leefruimte (bv. in gang of garage)
       
  • Inademing
    • Gebruik waterafstotende producten die vrij zijn van PFOS/PFOA. Gebruik deze producten enkel buitenshuis.
    • Ventileer en verlucht regelmatig uw huis om binnenlucht te verversen. Verlucht voldoende als u nieuwe woonaccessoires hebt (bv. nieuw taptijt)
    • Poets regelmatig uw huis met nat om vervuilde stofdeeltjes te verwijderen.
       
  • Zwangerschap en borstvoeding
    • Volg zeker alle tips om blootstelling aan PFAS te verminderen.
    • De voordelen van borstvoeding voor het kind en de moeder blijven belangrijker dan het risico dat kinderen via moedermelk blootgesteld worden aan PFAS.

Nog vragen?

Stadhuis

Pikkeleerstraat 14 3540 Herk-de-Stad
Telefoonnummer
013 38 03 10
E-mailadres
Openingsuren
Vandaag
Gesloten
Morgen
Gesloten
Sluitingsdagen

OCMW

Dr. Vanweddingenlaan 21 3540 Herk-de-Stad
Telefoonnummer
013 78 09 40
E-mailadres
Openingsuren
Vandaag
Gesloten
Morgen
Gesloten
Sluitingsdagen

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor één van onze nieuwsbrieven.